Wat zijn arbocatalogi?
In de nieuwe Arbowet wordt een onderscheid gemaakt tussen het publieke domein en het private domein.
Het publieke domein
In het publieke domein (Arbowet, Arbobesluit en Arboregeling) zorgt de overheid voor een helder wettelijk kader met zo min mogelijk regels en zo weinig mogelijk administratieve lasten. De overheid stelt doelvoorschriften vast. Dit is het niveau van bescherming dat werkgevers moeten bieden aan hun werknemers, zodat zij veilig en gezond kunnen werken. Deze doelvoorschriften worden zo veel als mogelijk concreet beschreven. Bijvoorbeeld het voorschrift om maatregelen te nemen als het gevaar bestaat om 2,5 meter of meer te vallen of als het geluidsniveau op de arbeidsplaats hoger is dan 85 decibel.
Ook zorgt de overheid voor de handhaving door de Arbeidsinspectie, informatie op internet, een tijdelijke subsidiëring voor de totstandkoming van arbocatalogi en voorlichting over de nieuwe wetgeving.
Het private domein
In het private domein maken werkgevers en werknemers samen afspraken over de wijze waarop zij binnen hun onderneming of branche invulling geven aan de door de overheid gestelde doelvoorschriften. Deze afspraken kunnen zij vastleggen in een arbocatalogus. Een arbocatalogus kan tot stand komen binnen een branche of een sector, maar ook binnen een onderneming. Op 3 september a.s. treedt de tijdelijke subsidieregeling Stimulering Totstandkoming Arbocatalogi (STA) in werking. Werkgevers- en werknemersorganisaties kunnen dan een subsidie aanvragen als tegemoetkoming in de kosten voor het opstellen van een arbocatalogus voor hun branche. De integrale tekst van de regeling vindt u hiernaast op deze pagina in "Uitgelicht".
De werkgever voert overleg over zaken die het arbeidsomstandighedenbeleid van de onderneming aangaan met de ondernemingsraad (OR) of de personeelsvertegenwoordiging (pvt).
Nadat werkgevers en werknemers in een bepaalde sector of branche een positief getoetste arbocatalogus hebben opgesteld, worden de beleidsregels voor die sector of branche ingetrokken. Per 1 januari 2010 worden alle beleidsregels ingetrokken.
Bron SZW
Nieuwe Arbeidsomstandighedenwet
Met ingang van 1 januari 2007 is de Arbeidsomstandighedenwet in Nederland gewijzigd. Werkgevers en werknemers hebben door de nieuwe Arbowet meer mogelijkheden gekregen om zelf invulling te geven aan de wijze waarop ze in de eigen sector aan de wetgeving voldoen. Dit heeft als voordeel dat binnen de onderneming een arbobeleid gevoerd kan worden dat rekening houdt met de specifieke kenmerken van de sector, een bouwbedrijf verschilt nu eenmaal van een ziekenhuis. Geen ‘one size fits all’ aanpak dus, maar maatwerk. Een arbobeleid op maat dat in samenspraak met werknemers tot stand is gekomen, kan rekenen op meer draagvlak in een onderneming. Bovendien brengt dit zo min mogelijk administratieve lasten met zich mee.
De overheid zorgt voor een helder wettelijk kader met zo min mogelijk overbodige regels en zo weinig mogelijk administratieve lasten. Werkgevers en werk
De belangrijkste veranderingen na 2007
Wijzigingen in de nieuwe wet:
Meer eigen verantwoordelijkheid
Werkgevers en werknemers krijgen meer verantwoordelijkheid voor het arbobeleid. De overheid stelt wel doelvoorschriften vast. Dat is het niveau van bescherming dat bedrijven moeten bieden aan de werknemers, zodat zij veilig en gezond kunnen werken. Deze doelvoorschriften worden zoveel als mogelijk concreet beschreven in de Arbowet, het Arbobesluit en de Arboregeling. Een voorbeeld is het nemen van maatregelen als het gevaar bestaat om 2,5 meter of meer te vallen of het voorschrift dat het geluidsniveau op de arbeidsplaats niet hoger mag zijn dan 85 decibel. Daarna is het aan de werknemers en werkgevers om te bepalen op welke manier zij invulling geven aan deze doelvoorschriften. De werkgever voert overleg over het arbobeleid met de ondernemingsraad of de personeelsvertegenwoordiging. Vervolgens stellen werkgevers en werknemers binnen hun branche zogenoemde arbocatalogi op.
Zodra werkgevers en werknemers een positief getoetste arbocatalogus hebben opgesteld voor een sector, worden de beleidsregels voor die sector ingetrokken. Op 1 januari 2010 worden alle arbobeleidsregels ingetrokken.
Minder regels
Er komen zo min mogelijk Nederlandse regels boven op de regels van de Europese Unie. Alleen als het echt nodig is, blijven aanvullende regels bestaan; bijvoorbeeld bij het werken met professioneel vuurwerk. Voor vrijwilligers gelden uitsluitend nog de regels uit het Arbobesluit als het gaat om ernstige arbeidsrisico’s, zoals valgevaar of het werken met gevaarlijke stoffen.
Arbeidsomstandighedenspreekuur vervalt
De algemene verplichting om een arbospreekuur in te stellen vervalt. In de RI&E (risico-inventarisatie en -evaluatie) moet aandacht worden besteed aan de toegang van werknemers tot de arbodeskundigen. Dit kan een deskundige zijn die behoort tot de arbodienstverlening, zoals een bedrijfsarts, arbeidshygiënist, hogere-veiligheidskundige, arbeids- en organisatiedeskundige of een deskundige werknemer (preventiemedewerker). Het staat de werkgever vrij om in overleg met de OR of pvt werknemers ook toegang te verlenen tot andere deskundige werknemers, zoals een bedrijfsverpleegkundige, bedrijfspsycholoog of bedrijfsfysiotherapeut, of externe deskundigen op het terrein van arbeidsomstandigheden.
Aangepaste bedrijfshulpverlening (BHV)
De werkgever moet de BHV-organisatie afstemmen op de aard, grootte en specifieke risico’s van zijn onderneming. De werkgever kan zelf de BHV-taken op zich nemen, maar moet wel ten minste één werknemer aanwijzen die hem vervangt bij afwezigheid.
Informatie en overleg
Jaarlijkse rapportage vervalt
De werkgever moet overleg voeren met de OR of pvt en belanghebbende werknemers. Daarbij moet actief informatie worden uitgewisseld over alles wat te maken heeft met het arbobeleid. De jaarlijkse schriftelijke rapportage over de uitvoering van het plan van aanpak vervalt.
Overleg met werknemers; actief informatie uitwisselen
De werkgever voert overleg over het arbobeleid met de ondernemingsraad of de personeelsvertegenwoordiging. De rechten en bevoegdheden van de ondernemingsraad (OR) en de personeelsvertegenwoordiging (pvt) zijn opgenomen in de Wet op de ondernemingsraden (WOR). In de nieuwe Arbowet worden deze rechten en bevoegdheden ondersteund door de verplichting van de werkgever om mondeling overleg te voeren met de OR of pvt over het arbeidsomstandighedenbeleid. Daarbij moet actief informatie worden uitgewisseld.
Beschikbaarheid informatie
Tot 1 januari 2007 moest de werkgever uit eigen beweging een aantal aangewezen werknemers (bedrijfshulpverleners of preventiemedewerkers) en de OR en pvt in kennis stellen van een ontheffingsverzoek, een eis tot stillegging, een eis tot naleving of een ongevalrapportage aan de Arbeidsinspectie. Per 1 januari 2007 is deze actieve plicht van de werkgever een passieve plicht geworden. De informatie moet dus wel ter inzage beschikbaar zijn.
Melding en registratie ongevallen gewijzigd
Werkgevers zijn verplicht ernstige ongevallen die hun werknemers tijdens de arbeid overkomen te melden bij de Arbeidsinspectie. Arbeidsongevallen moeten gemeld worden als zij de dood, een ziekenhuisopname of blijvend letsel tot gevolg hebben. Gemelde ongevallen worden door de Arbeidsinspectie onderzocht. Het opstellen en toesturen van een schriftelijke rapportage is alleen verplicht als de Arbeidsinspectie daarom vraagt.
Alle ongevallen die tot meer dan drie dagen ziekteverzuim leiden, moet de werkgever registreren. De wijze van registreren wordt aan de werkgevers zelf overgelaten. Met de nieuwe Arbowet vervalt de plicht van de werkgever om de werknemersvertegenwoordiging en bedrijfshulpverleners actief van de melding op de hoogte te brengen. De informatie moet wel beschikbaar zijn voor iedereen.
Voorwaarden preventiemedewerker gewijzigd
In organisaties met maximaal 25 werknemers mag de werkgever zelf als preventiemedewerker optreden. Voor 1 januari mocht dat alleen in een onderneming met niet meer dan vijftien werknemers.
Psychosociale arbeidsbelasting uitgebreid
Het begrip psychosociale arbeidsbelasting (PSA), dat de onderwerpen seksuele intimidatie, agressie en geweld behelst, is uitgebreid met pesten en werkdruk. De PSA-beleidsvoeringsverplichting in de Arbowet houdt in dat het beleid gericht moet zijn op voorkoming van PSA.
Toetsing RI&E-toets versoepeld
Onder bepaalde voorwaarden is voor ondernemingen tot en met 25 werknemers (dit was in de oude Arbowet 10 werknemers) geen toets door de arbodienst op de RI&E nodig. Die voorwaarden zijn: de RI&E is gemaakt met een RI&E-instrument dat in de sector-cao is afgesproken en de cao-partijen moeten dat instrument door tenminste één arbodeskundige hebben laten toetsen.
Invoering arbocatalogi
Werkgevers en werknemers kunnen een arbocatalogus opstellen. Hierin staan de verschillende methoden en oplossingen beschreven die van werkgevers en werknemers om te voldoen aan de doelvoorschriften die de overheid stelt. Bijvoorbeeld: beschrijvingen van technieken en methoden, goede praktijken, normen en praktische handleidingen. De verantwoordelijkheid voor de arbocatalogi ligt volledig bij de werkgevers en werknemers (of organisaties van werkgevers en werknemers, bijvoorbeeld binnen een bepaalde sector).
Controle Arbeidsinspectie
De Arbeidsinspectie controleert op basis van de wet- en regelgeving, en de invulling daarvan door werkgevers en werknemers in arbocatalogi. De Arbeidsinspectie stelt voor werkgevers en werknemers speciale branchebrochures op. In de brochure is informatie opgenomen over welke verplichtingen de werkgever heeft en hoe een bedrijfsinspectie verloopt. Ook zijn de belangrijkste arbeidsrisico’s in de branche uitgewerkt. Doorgaans zijn dit de belangrijkste aandachtspunten bij een inspectie. Bij misstanden treedt de Arbeidsinspectie hard op. De maximale boetes die de Arbeidsinspectie kan opleggen, worden verdubbeld.
nemers maken samen afspraken over de wijze waarop zij aan de door de overheid gestelde voorschriften kunnen voldoen. Deze afspraken kunnen worden vastgelegd in zogenoemde arbocatalogi.
De nieuwe Arbowet betekent meer vrijheid en verantwoordelijkheid voor werkgevers en werknemers, minder regels, een harder optreden door de Arbeidsinspectie bij misstanden, en uiteindelijk een veiliger en gezonder werkklimaat. Op deze site kunt u lezen wat de belangrijkste wijzigingen zijn van de nieuwe Arbowet en wat deze wet concreet inhoudt.
Bron SZW
